Osmanlı'dan Cumhuriyete Yozgat'ın Nüfus Yapısı

Oluşturma 19 Ekim 2014 Kategori Köşe Yazıları İzleme 675

Geçen hafta Çapanoğlu Süleyman Bey’den Cumhuriyete kadar olan idari yapıyı anlatmıştık bu hafta da geçmişten Cumhuriyete kadar olan Yozgat’ın nüfus yapısı üzerinde duralım istedik.

 

Osmanlı da Tanzimat’tan öncesine ait elimizdeki nüfusla ilgili bilgiler, vergi salmak,arazi dökümü yapmak veya askere almak için yapılmış sayım ve kayıtlardır.Tanzimat dönemi ve sonrasın da ise Osmanlıda nüfus sayımlarına daha modern bir bakış açısı yerleşmeye başlamıştır.İlk genel nüfus sayımı 1831 ve 1844te yapılmış fakat bu her iki sayımda yarım kalmıştır.En ayrıntılı nüfus sayımları ise 1885 ve 1907 yıllarında yapılan sayımlardır.Bu sayımlar sonucu oluşturulan kayıt defterleri Türkiye’de bu gün kullanılan kayıt sistemlerinin temelini oluşturmaktadır.

 

Bozok sancağı ile ilgili en eski kayıt sistemleri 1530 yıllarda görülmektedir.Bu 1530 ‘lu yıllardaki kayıtlarda sancak nüfusu tahminen 70 bin civarında gözüküyor.Daha sonraki 1558’deki tahrir defterlerinde bu nüfus gene tahminen 90 bin civarında,bir sonraki 1575 tahrir defterlerinde ise gene tahminen bu rakam 125 bin civarına ulaştığı görülüyor.

 

Aynı dönemlerde sancaktaki gayri Müslim nüfusu da kaynaklarda görebiliyoruz.1558 de Hıristiyanların vergiye tabi nüfusları 492 iken bu sayı 1575 kayıtlarında 830 vergi nüfusuna ulaşmış görünüyor. Bu da yaklaşık 2900 nüfus olarak hesap ediliyor.

 

1831 de yapılan sayım asker almak amaçlı yapıldığından burada kadın nüfusu görülmemektedir ve sadece erkek nüfus sayılmıştır. Bur dada ortaya çıkan Müslüman erkek sayısı Yozgat merkez ve kazalar dahil yaklaşık 88 bindir. Buna kadınları da ilave ettiğiniz de yine yaklaşık 160 civarında bir nüfus çıkıyor ortaya.

 

Tanzimat’tan sonra nüfusla ilgili ilk çalışma 1844 yılındadır.Ankara Vilayeti yıllıklarında 1871den itibaren Yozgat’ın nüfus yapısı ile ilgili bilgilere rastlıyoruz.Mesela 1876 yılarında Yozgat sancağı genelinde 93.487nüfus,29.102 hane,887 mahalle ve köyün bulunduğu görülmektedir.Bu rakam 1881 yılında 102. 909,1893 yılında ise 258.167 olarak görülmektedir.Yaklaşık on yıl içerisinde nüfus bu kadar artmayacağına göre bir önceki rakamın erkek nüfus olduğu tahmin edilmektedir.

 

Yine bu döneme ait gayri Müslim nüfusun ne kadar olduğu da  görülmektedir.Gregoryen Ermeniler 28.989 ,Katolik Ermeniler 1.510,Protestan Ermeniler 542 ve Ortodoks Rumlar ise 4.870’dir.

 

 Ankara Vilayetinin yıllıklarına göre 1900 yıllarına gelindiğinde Çorum ve Sungurlu kazaları hariç yaklaşık bu günkü il sınırları dahilinde Sancağın toplam nüfusu 171.261 olarak verilmektedir.

 

Nüfusla ilgili en son resmi bilgi 1903-1904 senesinde yapılan sayıma dayanmaktadır. Bu sayım sonuçlarına göre Yozgat’ın nüfus durumu şu şekildedir.

 

Yozgat Merkez ilçe :  Toplam 92.275 erkek 48.861 kadın 42.414

 

Akdağmadeni: Toplam 46.783 erkek 24.673 kadın 22.110

 

Boğazlıyan: Toplam 57.483 erkek 30.770 kadın 26.713

 

Genel toplam:196.541 erkek 104.304 kadın 92.237

 

Aynı yıllarda Gayri Müslim nüfus ise toplam 29.675 olarak verilmektedir.

 

Yukarda verdiğimiz rakamlardan on yıl sonra Yozgat  nüfusu toplam da 201.981 ulaştığı görülmektedir .Zaten bundan sonrası Cumhuriyet dönemi verilerini görmekteyiz.

 

Ali Açıkgöz

Ali Açıkgöz

Leave a comment

You are commenting as guest. Optional login below.

Yorumlar

Ne kadar ne verebileceklerse....

Super User Super User 09. Kasım, 2014 |

Allah rahmet eylesin

Super User Super User 09. Kasım, 2014 |

her ne kadar hayvanseverlerin tepkisini alsada

Super User Super User 09. Kasım, 2014 |

Yerköy adına sevindirici bir durum.

Super User Super User 09. Kasım, 2014 |

Hayırlı ugurlu olsunb

Super User Super User 09. Kasım, 2014 |